Globale recessie onvermijdbaar

De belangrijkste economieën van de geindustrialiseerde wereld (US, UK, Eurozone, Japan) zijn in een recessie geraakt en zullen negatieve groei ervaren in 2009. Globale economische groei wordt verwacht beneden de 2% te zakken. Groei in opkomende markten als totaal die geschat wordt op ca. 3,5% zou de krimp in de ontwikkelde landen kunnen compenseren.

Vertrouwenscrisis

De krediet crisis is heeft zich tot een vertrouwenscrisis ontwikkeld in 2008. De correlatie tussen het sentiment op de financiële markten en het consumenten en zakelijk onderling vertrouwen in de 'echte' economie is gestegen tot ongekende hoogte in de 2e helft van het jaar. Omdat het sentiment op de aandelenmarkten is gedaald tot een niveau dat het best omschreven kan worden als depressie, is er grote zorg dat een depressie scenario zoals in jaren 1930 e.v. zich in de 'echte'' economie gaat voordoen. Er is dientengevolge het gevaar als gevolg van het pessimisme van de investeerders dit scenario gaat intreden. Wij verwachten een zeer bescheiden economisch herstel mits vertrouwen terugkeert en weer de overhand krijgt.

De policy makers zijn aan zet

In tegenstelling tot de situatie gedurende de Grote Depressie in de 20ste eeuw, zijn de huidige beleidsmakers (regeringen en centrale banken) zich ervan bewust dat ze alle mogelijke stappen moeten nemen om een nieuwe depressie te voorkomen.

Ze hebben dit al laten zien, door enorme kapitaal/ bedragen in het financiële systeem te injecteren en door de rente drastisch te verlagen. De belangrijkste taak in 2009 zal zijn om de vraag te stimuleren en om de financiële condities te verbeteren. Centrale banken zullen doorgaan met interest verlagingen. Er is ruimte om dit te doen vanwege de snel dalende inflatie.

We verwachten dat de US en Japanse centrale bank hun interest percentage zullen laten zakken tot nul, terwijl de ECB en de Bank of England hun percentages zullen aftrimmen tot 1%.

Consumenten en bedrijven hebben steun nodig

De grootste last om de economie te stabiliseren rust op de schouders van de regeringen. Ze moeten fiscale maatregelen treffen om de situatie voor consumenten en bedrijven te vergemakkelijken. Consumenten vertrouwen is in elkaar gestort en de bestedingen de van de US consumenten is al maanden dalende. Hun kapitaal is geërodeerd door de daling van huizen prijzen en de aandelenkoersen. En werkeloosheid is ook tevens scherp gestegen, terwijl de banken crisis het veel moeilijker maakt om geld te lenen.

De US consument gewend aan wuiven met een credit card, zal zich vertrouwd moeten maken met 't sparen van een groter deel van z'n inkomen. Dit betekent dat consumenten bestedingen voorlopig niet drastisch zullen stijgen en geen bijdrage kunnen leveren aan een economisch herstel. Wij tekenen aan dat de besteedbare inkomens worden ondersteund door lagere inflatie en door de scherpe val in energie prijzen.

De zakelijke gemeenschap staat ook onder druk. Exporten lopen terug als gevolg van de globale teruggang van de vraag, hetgeen betekent dat het belkangrijk is de locale vraag te stimuleren. Meer stricte kredietvoorwaarden belemmeren de investeringen. Kleinere bedrijven die in in z'n algemeenheid meer afhankeljk zijn van externe funding hebben in het bijzonder een moeilijke tijd. Bedrijven die afhangen van extra consumenten bestedingen (bijv. producenten van luxe goederen) en van kapitaal investeringen van de industrie zijn het hardst geraakt. Het aantal faillissementen zal als gevolg daarvan omhoog schieten. In tegenstelling met de vorige recessie in 2001/ 2002 en in vergelijking met de (US) consumenten zijn de bedrijven in redelijke staat voorzover hun balans betreft. De financiële sector is natuurlijk een uitzondering.

De hierboven genoemde factoren betekenen dat de Overheid haar bestedingen verder moet verhogen. We verwachten daarom dat de nieuw gekozen US President Obama zich zal haasten om zijn verkiezingsbeloften na te komen. De consument zal geholpen worden door belasting verlagingen voor lagere en midden inkomens, en door nieuwe banen creatie, in het bijzonder in de 'groene' sector, die ook op regering steun kan rekenen. Uitgaven die infrastructuur gerelateerd zijn zullen tevens scherp toenemen. De Eurozone heeft ook overheid stimulering nodig. Het is belangrijk dat dit wordt gecoördineerd omdat de Eurozone uit vele kleinere open economieën bestaat. Binnen die context, heeft de Europese commissie recentelijk een pakket aan maatregelen voorgesteld ter waarde van 200 miljard euro, gelijk aan 1,5% van het BNP van de Eurozone. Lidstaten hebben ook hun eigen plannen aangekondigd.

Opkomende markten kunnen ook de globale wereldeconomie aanjagen. De toenemende importantie van binnenlandse consumptie in opkomende markt economieën heeft hen mnder afhankelijk gemaakt van exporten naar het westen in recente jaren. Zij voelen natuurlijk ook de effecten van drukkende effecten van de recessie in de ontwikkelde markten. Goederen exporteurs met name Zuid Amerikaanse zoals Brazilië, maar ook Rusland hebben hun inkomen dramatisch zien slinken als gevolg van de afname van de goederenprijzen. Landen met een groot tekort op de lopende rekening zijn ook onder druk gekomen omdat buitenlandse investeerders hun cash hebben teruggetrokken. Opkomende markten is een heel diverse groep geworden waarvan het belangrijk is de sterke van de zwakke landen te onderscheiden.

Landen met grote reserves in buitenlandse deviezen en een hoog overschot op de betalingbelans - meestal te vinden in Azië (China) - hebben een grote ruimte om binnenlandse economie te stimuleren met hun fiscaal en monetair beleid.

Tentatief herstel in 2009

Resumerend, zal 2009 een jaar worden van negatieve groei van de westerse economieën. Door de Overheid genomen steunmaatregelen, zullen leiden tot een geleidelijk herstel in de 2e helft van het jaar. Het herstel zal bescheiden zijn vanwege de schulden die de financiële sector en ook de US consument zullen moeten afbetalen in de daarna volgende jaren.

Source: ING Investment Management, reference date 1 December 2008.

​